Zimą głodne zające obgryzają korę młodych drzewek. Sprawdź, jak założyć spiralę ochronną i uratować sad, zanim spadnie śnieg.
Pierwszy śnieg, mróz i pusta łąka za płotem — dla zająca Twój ogród to stołówka. Kiedy w polu brakuje pożywienia, zające obgryzają korę młodych jabłoni, grusz, wiśni i śliw. Wystarczy jedna noc, by drzewko, w które włożyłeś pieniądze i lata pracy, zostało pozbawione kory dookoła pnia. Dobra wiadomość: istnieje prosty, tani sposób, który stosuje wielu sadowników — spirala ochronna na pień.
Dlaczego zające obgryzają drzewka właśnie zimą?
Latem zające mają mnóstwo zielonej paszy. Zimą zostają im gałązki i kora. Młode drzewka mają cienką, miękką korę, bogatą w cukry, więc są dla nich wyjątkowo atrakcyjne. Zając obgryza zwykle do wysokości, do której sięga na tylnych łapach, a przy grubej pokrywie śnieżnej — nawet wyżej, bo stoi na śniegu. Dlatego osłona powinna sięgać wyżej, niż się wydaje.
Najgroźniejsze jest tzw. obrączkowanie, czyli zniszczenie kory dookoła całego pnia. Przerywa ono przepływ soków i drzewko często usycha wiosną, choć wcześniej wyglądało zdrowo.
Spirala ochronna — na czym polega?
To elastyczna, nacinana wzdłuż rurka z tworzywa (lub taśma spiralna), którą owija się pień od podstawy w górę. Spirala nie krępuje wzrostu, przepuszcza powietrze i światło, a jednocześnie tworzy twardą barierę, której zając nie przegryzie. Można ją kupić w sklepie ogrodniczym, ale da się też zrobić podobną osłonę samemu z dostępnych materiałów.
Jak założyć spiralę krok po kroku
- Wybierz moment. Najlepiej w listopadzie, zanim przyjdą pierwsze większe mrozy i śnieg.
- Oczyść pień. Usuń suche liście, trawę i chwasty u podstawy, żeby nie zalegała tam wilgoć ani nie chowały się myszy.
- Rozchyl spiralę wzdłuż nacięcia i zacznij owijać od dołu, od samej ziemi.
- Zachowaj zakładki. Kolejne zwoje powinny lekko na siebie zachodzić, żeby nie było szczelin.
- Sięgnij wysoko. Osłona powinna mieć minimum 60–80 cm wysokości, a tam, gdzie zalega gruby śnieg — nawet około metra.
- Zostaw luz. Pień będzie grubiał, więc spirala nie może go ściskać.
Inne sprawdzone sposoby
- Siatka drucianą osłona — rulon siatki o drobnych oczkach wokół pnia, wbity lekko w ziemię. Bardzo trwała, chroni też przed gryzoniami.
- Mata słomiana lub trzcinowa — tania, ale zimą nasiąka wilgocią i może przyciągać myszy.
- Biała farba ogrodnicza (wapno z dodatkiem środka zniechęcającego) — chroni też przed pęknięciami mrozowymi, lecz sama nie zawsze powstrzyma głodnego zająca.
- Ogrodzenie całego sadu — najpewniejsze, ale najdroższe.
Co jest udowodnione, a co to mit?
Mechaniczne osłony (spirala, siatka) działają najpewniej — to fakt potwierdzany przez praktykę sadowników. Odstraszacze zapachowe, owijanie włosami czy mydłem bywają skuteczne tylko przez krótki czas i trzeba je odnawiać po deszczu lub odwilży. Nie warto na nich polegać w całości.
Ważne środki ostrożności
- Nie używaj trucizn ani pułapek — zające są zwierzętami łownymi, a trucizny zagrażają psom, kotom i jeżom.
- Nie zakładaj osłony na mokry, zagrzybiony pień bez wcześniejszego oczyszczenia.
- Wiosną zdejmij lub poluzuj osłonę i sprawdź, czy pod nią nie ma szkodników.
- Pamiętaj o ochronie przy gałęziach: zając dosięga także dolnych pędów.
FAQ
Czy spirala szkodzi drzewku?
Nie, jeśli jest dobrze dobrana i nie ściska pnia. Warto ją sprawdzić raz w sezonie.
Czy to samo pomaga na sarny?
Częściowo. Sarny sięgają wyżej i obgryzają też pędy, więc przy nich potrzebna jest wyższa osłona lub ogrodzenie.
Kiedy zdjąć spiralę?
Wiosną, gdy minie ryzyko śniegu i głodu zwierząt, albo pozostaw ją z luzem na kilka lat, kontrolując średnicę pnia.
Czy da się to zrobić taniej?
Tak — kawałek rury drenażowej nacięty wzdłuż też spełni swoją rolę.
Podsumowanie
Kilka minut pracy w listopadzie może uratować drzewko, które rośnie od lat. Załóż spiralę wysoko, bez szczelin i z luzem na przyrost pnia, a zimowi goście będą musieli poszukać obiadu gdzie indziej. Zajrzyj do ogrodu dziś — zanim spadnie pierwszy śnieg.
